Index
Definities
Hemorroïden: door slijmvlies bedekte omlaagzakkende anale zwellichamen.
Feiten & cijfers
| Incidentie/Prevalentie |
Er zijn geen betrouwbare cijfers over de incidentie en prevalentie. In huisartsgeneeskundige literatuur wordt een prevalentie van 0,7 - 10% beschreven,
maar de wijze van diagnose is niet eenduidig. |
| Risico-factoren |
- obstipatie
- diarree
- staande beroepen
- zwangerschap
- afwezige kleppen in de haemorrhoidale veneuze plexus
|
Pathofysiologie
In het anale kanaal net boven de linea dentata bevindt zich de plexus haemorrhoidalis. Deze submucosale plexus vormt 3 zwellichamen in het anale kanaal die een belangrijke rol
spelen bij continentie voor lucht en vocht. De arterioveneuze verbindingen die aanwezig zijn verklaren waarom er helderrood bloedverlies kan optreden bij hemorroïden. Door degeneratie van
het steunweefsel rondom de anale zwellichamen, veroorzaakt door onder andere chronisch persen, zakken deze zwellichamen in het anale kanaal. In het nauwere distale anale kanaal treedt
beknelling en stuwing op. Hierdoor wordt het overliggende slijmvlies kwetsbaar en treden makkelijker bloedingen op. Dit leidt tot een vicieuze cirkel van stuwing, pijn, verhoogde
sfinctertonus en meer stuwing.
Relevante anatomie
Anamnese
- Helderrood bloedverlies
- Prolapsgevoel
- Jeuk of ongemak, bemoeilijkte hygiëne
- Lekkage van vocht (soiling)
- Pijn (getromboseerd hemorroïd)
Lichamelijk onderzoek
- Inspectie: uitwendig hemorroïd, trombose, prolaberend hemorroïd bij persen
- Rectaal toucher: met name om andere pathologie uit te sluiten aangezien hemorroïden in principe niet palpabel zijn
- Proctoscopie: tijdens terugtrekken van de scoop de patiënt laten persen zodat het prolaberende aambei-weefsel a vue komt
Diagnostiek
Aanvullende diagnostiek voor de diagnose hemorroïden is niet zinvol. Bij patiënten met rectaal bloedverlies en een verhoogd risico op colorectale maligniteiten (leeftijd > 50 jaar,
colorectale maligniteit in de voorgeschiedenis, familiaire belasting) of bevindingen bij anamnese en lichamelijk onderzoek die onvoldoende verklaard worden door de
diagnose hemorroïden dient aanvullende diagnostiek (coloscopie) te worden verricht.
Classificatie
| Graad I |
Prolaberen niet bij persen, alleen bij endoscopisch onderzoek aantoonbaar.
|
| Graad II |
Prolaberen bij persen, retraheren spontaan.
|
| Graad III |
Prolaberen spontaan of bij persen, moeten manueel gereponeerd worden.
|
| Graad IV |
Prolaberen continue en zijn niet te reponeren. Strangulatie kan optreden.
|
Bovenstaande classificatie heeft nauwelijks invloed op de keuze van behandeling, behalve graad IV hemorroïden (zeldzaam) welke een acute interventie vereisen.
Complicaties
- Trombose
- Ulceratie
- Gangreneus prolaberend hemorroid door strangulatie
Behandeling
| Conservatief |
- Met conservatieve behandeling verbeteren de klachten bij >50% van de patiënten.
- Conservatieve behandeling bestaat uit adviezen t.a.v. adequaate vocht en vezelinname, hygiëne en defaecatiegedrag
- Eventueel kunnen laxantia zoals macrogol preparaten of psylliumzaad worden voorgeschreven.
- Locale therapie (zalven, zetpillen etc.) zijn geen causale therapie, en hun effectiviteit is niet aangetoond.
|
| Rubberband Ligatie (RBL) |
- Eerste keus behandeling voor graad I-III hemorroïden met een succespercentage van 60-80%
- Na de ingreep hebben de meeste patienten voorbijgaande pijnklachten of loze aandrang
- Complicaties: bloeding, urineretentie, infectie (allen zeldzaam na RBL)
|
| Hemorroïdectomie |
- Geïndiceerd voor hemorroïden die niet reageren op conservatieve therapie en RBL.
- Complicaties: postoperatieve pijn, urineretentie, stenose, incontinentie voor lucht en vocht.
|
| Gestapelde Hemorroïdectomie |
- Alternatief voor hemorroïdectomie met vergelijkbare resultaten en complicaties.
- Kent een iets hoger recidiefpercentage
- Bij massieve graad III en IV hemorroïden soms onvoldoende ruimte voor de stapler.
|
Follow-up
- Eenmalig na 4-6 weken, verder alleen op indicatie.
Referenties
- Nelson H. Anus. In: Sabiston, Textbook of surgery, 19th edition. Philadelphia: Elsevier; 2012; 1387-1391.
- Schouten W.R. Anus. In: Leerboek Chirurgie, 1e druk. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; 2006; 261-263.
- CBO. Consensus Hemorroïden (1994). [Link]